CUỘC SỐNG – VÙNG ĐẤT MÀU MỠ ĐỂ TRƯỞNG THÀNH

Giảng đường trao cho người trẻ tri thức và phương pháp làm việc hiệu quả; cuộc sống mở ra những trải nghiệm, mối quan hệ và va chạm cần thiết để những điều đã học trở thành năng lực sống tích cực.

Có những bài học bắt đầu từ gia đình, được tiếp nối trong nhà trường, nhưng chỉ thực sự trở thành vốn sống khi mỗi người tự mình trải nghiệm. Với sinh viên, những năm tháng đại học không chỉ là hành trình tích lũy kiến thức và chuẩn bị nghề nghiệp, mà còn là khoảng thời gian thế giới được mở rộng: gặp gỡ nhiều người hơn, thử sức với nhiều công việc hơn, đối diện với nhiều tình huống hơn và từng bước học cách chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.

Cuộc sống không có một giáo trình cố định. Mỗi ngày có thể mang đến một mối quan hệ mới, một thử thách mới, một niềm vui hoặc một điều không giống như điều mình mong đợi. Nhưng chính từ những điều tưởng như bình thường ấy, người trẻ có thêm cơ hội hiểu mình, hiểu người khác và học cách sống tốt hơn.

Từ gia đình đến thế giới rộng lớn

Gia đình là nơi đầu tiên để mỗi người học cách yêu thương, sẻ chia và sống cùng những người xung quanh. Từ những điều giản dị được vun bồi mỗi ngày – sự quan tâm, lòng trách nhiệm, biết giữ lời, biết nghĩ cho người khác và sống tử tế – mỗi người mang theo những nền tảng đầu tiên để mở rộng thế giới của mình.

Khi vào đại học, thế giới ấy dần mở ra. Sinh viên gặp những người bạn đến từ nhiều vùng miền, có hoàn cảnh và cách sống khác nhau; gặp thầy cô với những trải nghiệm riêng; tham gia hoạt động tập thể, thực tập, làm việc và các hoạt động cộng đồng. Từ không gian quen thuộc của gia đình, các em có thêm cơ hội tiếp xúc với nhiều cách nghĩ, cách sống và nhiều góc nhìn riêng biệt. Sự đa dạng ấy giúp người trẻ nhận ra rằng thế giới rộng lớn hơn những gì mình từng biết và mỗi người đều có thể học hỏi từ những người mình gặp.

Cùng với sự mở rộng ấy là quá trình hình thành tính tự lập trên nhiều phương diện: từ học tập, công việc, chăm sóc bản thân, quản lý thời gian và tài chính đến giải quyết vấn đề, đưa ra lựa chọn và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Không phải lúc nào cũng có người thân ở bên để giải quyết thay. Có những vấn đề mỗi người phải tự suy nghĩ, tự lựa chọn và tự tìm cách tháo gỡ. Qua đó, sinh viên dần hiểu rằng trưởng thành không chỉ là biết nhiều hơn, mà còn là biết tự đứng vững và chịu trách nhiệm với những gì mình làm.

Khi sống và làm việc cùng những người khác, các em cũng học cách giao tiếp, hợp tác, chia sẻ và ứng xử trước những khác biệt. Có người rất khác mình nhưng vẫn có thể cùng nhau làm việc; có quan điểm mình chưa đồng tình nhưng cần được lắng nghe; có những khác biệt không cần xóa bỏ mà cần được tôn trọng. Biết giữ bản sắc của mình đồng thời tôn trọng người khác là một năng lực quan trọng để mỗi người kết nối và sống hài hòa với thế giới xung quanh.

Những trải nghiệm làm nên năng lực sống

Những điều được học trong giảng đường sẽ trở nên có ý nghĩa hơn khi được thử sức trong đời sống. Một bài học về làm việc nhóm có thể giúp sinh viên hiểu nguyên tắc phối hợp, nhưng chỉ khi cùng nhau thực hiện một công việc cụ thể, các em mới cảm nhận rõ giá trị của sự chủ động, trách nhiệm và tinh thần đồng hành. Tương tự, những kiến thức về quản lý thời gian, giải quyết vấn đề hay giao tiếp chỉ thực sự trở thành năng lực khi được vận dụng vào những tình huống thực tế. Đời sống đại học mang đến nhiều cơ hội để người trẻ trải nghiệm theo cách ấy: tham gia một câu lạc bộ, tổ chức một chương trình, thực hiện hoạt động tình nguyện, đi thực tập, làm thêm hay cùng bạn bè giải quyết một công việc chung. Mỗi hoàn cảnh đặt ra những yêu cầu khác nhau, buộc mỗi người phải quan sát, suy nghĩ, lựa chọn cách ứng xử và tìm giải pháp phù hợp.

Không phải lần thử sức nào cũng đem lại kết quả như mong muốn. Có những kế hoạch chưa thành công, những lần phối hợp chưa hiệu quả hoặc những lựa chọn khiến ta phải suy nghĩ lại. Điều quan trọng không nằm ở việc chưa bao giờ mắc sai lầm, mà ở khả năng nhìn lại sau mỗi lần vấp ngã: điều gì đã làm tốt, điều gì chưa phù hợp và lần sau có thể làm khác đi như thế nào. Chính quá trình trải nghiệm, suy ngẫm và tự điều chỉnh ấy giúp kiến thức dần chuyển hóa thành năng lực, còn những va chạm của đời sống trở thành bài học để mỗi người hiểu mình hơn, ứng xử tốt hơn và vững vàng hơn.

Những mối quan hệ mở rộng thế giới của mỗi người

Những năm tháng đại học cũng đem đến cơ hội gặp gỡ nhiều người – từ bạn bè, thầy cô đến đồng nghiệp, từ những người đồng hành lâu dài đến những người chỉ xuất hiện trong một giai đoạn. Mỗi mối quan hệ có thể đem đến một bài học riêng. Có người giúp ta hiểu giá trị của tình bạn và sự chân thành; có người khiến ta học cách lắng nghe; có người giúp ta nhìn một vấn đề từ một góc độ khác. Cũng có những mối quan hệ không thật sự thuận lợi, nhưng qua đó ta hiểu thêm về cách ứng xử, cách bảo vệ giới hạn của mình và cách bước tiếp.

Tiếp xúc với nhiều người giúp sinh viên nhận ra rằng mỗi người đều có một câu chuyện riêng. Người ít nói không nhất thiết là người khó gần; người có quan điểm khác mình không nhất thiết là người đối lập; một cách làm việc khác mình cũng không đồng nghĩa với thiếu trách nhiệm. Khi hiểu điều đó, người trẻ sẽ bớt vội vàng phán xét và biết lắng nghe nhiều hơn.

Tuy nhiên, xây dựng quan hệ không có nghĩa là phải làm hài lòng tất cả mọi người. Trưởng thành còn là biết tôn trọng người khác nhưng không đánh mất chính mình; biết chia sẻ nhưng cũng biết giữ giới hạn; biết hợp tác nhưng vẫn giữ nguyên tắc; biết tiếp nhận góp ý nhưng có chính kiến. Những điều ấy được vun đắp qua từng cuộc gặp gỡ, từng lần hợp tác và cả những lúc bất đồng. Theo một cách nào đó, mỗi người chúng ta gặp đều có thể để lại một bài học cho hành trình lớn lên.

Trưởng thành từ những điều rất đời thường

Trưởng thành đôi khi không đến từ những dấu mốc lớn. Nó bắt đầu từ những việc rất nhỏ: đến đúng giờ, hoàn thành công việc đã nhận, giữ lời hứa, biết cảm ơn khi được giúp đỡ, biết xin lỗi khi mắc lỗi và biết chịu trách nhiệm với phần việc của mình. Đó cũng có thể là lần đầu một sinh viên tự giải quyết một vấn đề, đứng trước tập thể để trình bày ý tưởng, đi làm và nhận ra môi trường thực tế khác với hình dung, hay đối diện với thất bại rồi tự tìm cách đứng dậy. Những điều ấy rất đời thường, nhưng chính từ đó, khả năng quản lý bản thân, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và thích ứng với hoàn cảnh từng bước được hình thành.

Có lẽ, một dấu hiệu đáng quý của sự trưởng thành là khi người trẻ không chỉ hỏi: “Tôi nhận được gì?”, mà bắt đầu tự hỏi: “Tôi có thể đóng góp gì?”, “Tôi đã làm tốt phần việc của mình chưa?”, “Cách ứng xử của tôi ảnh hưởng đến người khác như thế nào?” Khi những câu hỏi ấy xuất hiện, trách nhiệm dần trở thành một phần tự nhiên trong cách sống.

Cuộc sống tiếp tục là lớp học

Giảng đường và cuộc sống không phải hai thế giới tách biệt. Những gì sinh viên học trong nhà trường cần được đưa vào thực tế để trải nghiệm, kiểm chứng và hoàn thiện. Ngược lại, những điều diễn ra trong đời sống cũng trở thành chất liệu để việc học sâu sắc và có ý nghĩa hơn. Nhà trường có thể trao cho người trẻ tri thức, phương pháp và môi trường phát triển, nhưng không ai có thể trưởng thành thay cho một người khác. Mỗi sinh viên cần chủ động bước vào những trải nghiệm của mình, bởi chính quá trình ấy giúp kiến thức trở thành năng lực và những giá trị được học trở thành cách sống.

Cuộc sống luôn rộng lớn hơn bất kỳ giáo trình nào. Ở đó có những con người để gặp gỡ, những công việc để thử sức, những thử thách để vượt qua và cả những điều chưa trọn vẹn để học cách chấp nhận, điều chỉnh và bước tiếp. Nếu gia đình là nơi gieo những hạt giống đầu tiên, giảng đường là nơi cung cấp tri thức và phương pháp, thì cuộc sống chính là vùng đất để những hạt giống ấy được trải nghiệm, thử thách và lớn lên.

Khi những năm tháng đại học khép lại, điều người trẻ mang theo không chỉ là kiến thức của một ngành nghề hay một tấm bằng, mà còn là khả năng tự đứng trên đôi chân của mình, biết làm việc cùng người khác, biết trân trọng các mối quan hệ, biết chịu trách nhiệm với lựa chọn và biết tiếp tục học hỏi từ cuộc đời.

Bởi cuộc sống không chỉ là nơi chúng ta sống, mà còn là nơi chúng ta học cách trở thành chính mình./.

Thực hiện: Phòng BĐCL&KT