Đại học không chỉ dạy ta biết, mà còn dạy ta sống
Chủ nhật - 20/09/2026 20:52
Hành trình trưởng thành của sinh viên được vun đắp từ tri thức, nhân cách và những lựa chọn mỗi ngày.
Đại học thường được xem là cánh cửa mở ra tương lai nghề nghiệp. Ở đó, sinh viên tiếp nhận tri thức chuyên ngành, rèn luyện kỹ năng và chuẩn bị hành trang bước vào cuộc sống. Nhưng nếu hành trình đại học chỉ dừng lại ở việc tích lũy kiến thức và chinh phục điểm số, liệu đã đủ để một người trẻ trưởng thành? Có lẽ, điều đáng nhớ sau những năm tháng học tập trên giảng đường không chỉ là những gì chúng ta biết, mà còn là cách chúng ta suy nghĩ, ứng xử và lựa chọn lối sống. Bởi giáo dục đại học không chỉ trang bị tri thức và năng lực nghề nghiệp, mà còn tiếp tục bồi đắp những giá trị nhân văn, giúp người học hoàn thiện bản thân và sống có trách nhiệm hơn với chính mình, với người khác và cộng đồng.
Tri thức và nhân cách – hai hành trang không thể thiếu
Tri thức giúp con người hiểu biết thế giới, giải quyết vấn đề và sáng tạo ra những giá trị mới. Tuy nhiên, tri thức chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi được vận dụng bằng sự trung thực, tinh thần trách nhiệm và định hướng hướng đến những điều tốt đẹp. Một sinh viên có thể đạt kết quả học tập cao, nhưng nếu thiếu trung thực trong kiểm tra, sao chép bài làm của người khác hoặc không tôn trọng công sức tập thể, thì thành tích ấy chưa phản ánh đầy đủ sự trưởng thành của người học. Ngược lại, việc biết thừa nhận sai sót, nghiêm túc sửa chữa và nỗ lực bằng chính khả năng của mình giúp mỗi sinh viên rèn luyện tính trung thực, tinh thần cầu thị và từng bước hoàn thiện bản thân.
Những bài học về nhân cách không phải lúc nào cũng nằm trong giáo trình. Đôi khi, chúng bắt đầu từ những việc rất giản dị: đi học đúng giờ, hoàn thành nhiệm vụ được giao, trích dẫn nguồn tài liệu đầy đủ, giữ lời hứa với bạn bè hay biết nói lời xin lỗi khi mắc lỗi. Những hành động tưởng chừng nhỏ bé ấy góp phần bồi đắp thói quen, thái độ và cách mỗi sinh viên ứng xử trong học tập, sinh hoạt hằng ngày cũng như trong các mối quan hệ với những người xung quanh. Qua đó, sinh viên dần nhận ra rằng sự trưởng thành không chỉ thể hiện ở những thành tích đạt được, mà còn ở cách mình lựa chọn hành động và chịu trách nhiệm với lựa chọn ấy.
Môi trường đại học còn mở ra cơ hội để sinh viên học cách lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt. Giảng đường là nơi những người trẻ đến từ nhiều vùng miền, hoàn cảnh và trải nghiệm khác nhau cùng học tập. Trong một buổi thảo luận, chúng ta có thể không đồng tình với ý kiến của bạn; trong một dự án chung, cách làm của mỗi thành viên có thể không giống nhau. Điều quan trọng không phải là tất cả đều phải suy nghĩ như mình, mà là biết trao đổi bằng lý lẽ, tiếp nhận phản hồi và tìm kiếm tiếng nói chung trên tinh thần tôn trọng. Tôn trọng không có nghĩa là luôn đồng ý, mà là biết phản biện một ý tưởng nhưng không xúc phạm người đưa ra ý tưởng ấy. Những trải nghiệm như vậy giúp sinh viên rèn luyện khả năng hợp tác, ứng xử văn minh và chuẩn bị hành trang để sống, học tập, làm việc trong một xã hội đa dạng.
Trưởng thành từ trách nhiệm và những điều tử tế
Sự trưởng thành đôi khi không thể hiện qua những dấu mốc lớn lao, mà được nhận ra từ cách một người thực hiện những việc bình thường mỗi ngày. Trong học tập, tinh thần trách nhiệm thể hiện ở việc chủ động chuẩn bị bài, hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn và nghiêm túc với kết quả của mình. Trong làm việc nhóm, đó là thực hiện tốt phần việc đã nhận, phối hợp với các thành viên và cùng nhau tháo gỡ khó khăn thay vì đùn đẩy cho người khác. Trong đời sống, trách nhiệm còn được thể hiện qua cách ứng xử văn minh, ý thức giữ gìn môi trường chung và sự cân nhắc đến những tác động từ hành động của bản thân.
Người có trách nhiệm không phải là người không bao giờ mắc sai lầm, mà là người biết nhìn nhận thiếu sót, không trốn tránh hậu quả và chủ động tìm cách khắc phục. Chính thái độ ấy giúp sinh viên rèn luyện tính tự chủ, xây dựng lòng tin và trở thành người đáng tin cậy. Khi biết chịu trách nhiệm với việc mình làm, người trẻ cũng dần hiểu rằng tự do không có nghĩa là hành động tùy ý, mà luôn gắn liền với việc cân nhắc và chấp nhận hệ quả từ những lựa chọn của mình.
Bên cạnh tinh thần trách nhiệm, lòng tử tế cũng là một giá trị cần được tiếp tục nuôi dưỡng trong môi trường đại học. Một môi trường giáo dục tốt không chỉ được tạo nên từ cơ sở vật chất, chương trình đào tạo hay thành tích học thuật, mà còn từ cách mọi người đối xử với nhau mỗi ngày. Đó có thể là sự giúp đỡ một người bạn đang gặp khó khăn, lời động viên dành cho người chưa đạt kết quả như mong đợi, hay thái độ lễ phép, lịch sự và chân thành với giảng viên, nhân viên cùng những người xung quanh. Lòng tử tế không nhất thiết bắt đầu bằng những hành động lớn lao; đôi khi, một lời nói đúng lúc hay một sự sẻ chia chân thành cũng có thể mang đến những thay đổi tích cực. Khi sinh viên biết quan tâm, tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau, giảng đường không chỉ là nơi tiếp nhận tri thức mà còn trở thành không gian nuôi dưỡng sự gắn kết, tinh thần hợp tác và ý thức cộng đồng.
Nhà trường đồng hành, người học chủ động viết nên hành trình trưởng thành
Trên hành trình trưởng thành của sinh viên, Nhà trường, giảng viên và các đơn vị hỗ trợ sinh viên giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường học tập tích cực, tạo cơ hội trải nghiệm và khuyến khích phát triển toàn diện. Những bài giảng, hoạt động học thuật, chương trình ngoại khóa, hoạt động cộng đồng cùng sự hướng dẫn của thầy cô đều có thể trở thành cơ hội để sinh viên khám phá năng lực, rèn luyện bản thân và hiểu rõ hơn những giá trị mình theo đuổi.
Tuy nhiên, trưởng thành không phải là điều có thể trao sẵn. Nhà trường có thể tạo điều kiện, thầy cô định hướng, bạn bè sẻ chia, nhưng mỗi sinh viên vẫn cần chủ động trong học tập, ứng xử và những lựa chọn của mình. Khó khăn hay những lần chưa đạt kết quả như mong đợi là điều khó tránh khỏi. Điều quan trọng không phải là đòi hỏi bản thân phải hoàn hảo ngay lập tức, mà là biết bình tĩnh nhìn nhận vấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần và kiên trì điều chỉnh. Mỗi trải nghiệm, dù thành công hay chưa như mong đợi, đều có thể trở thành bài học quý giá nếu người học biết suy ngẫm và rút kinh nghiệm.
Một ngày nào đó, sinh viên sẽ rời giảng đường để bước vào những môi trường mới. Kiến thức chuyên môn có thể tiếp tục được cập nhật, công nghệ và yêu cầu nghề nghiệp có thể thay đổi, nhưng sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, khả năng tôn trọng người khác và lòng tử tế vẫn luôn có ý nghĩa trong cuộc sống. Vì thế, hành trình đại học không chỉ là hành trình chinh phục một tấm bằng, mà còn là quá trình mỗi người học cách hiểu bản thân, biết hợp tác, sẻ chia và chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.
Đại học không thể quyết định thay sinh viên sẽ trở thành người như thế nào. Nhưng bằng tri thức, trải nghiệm và sự đồng hành, môi trường đại học có thể mở ra cơ hội để mỗi người trẻ tự khám phá, rèn luyện và hoàn thiện bản thân. Bởi giá trị của giáo dục không chỉ nằm ở câu hỏi “Chúng ta đã học được những gì?”, mà còn ở câu hỏi “Chúng ta sẽ sử dụng những điều đã học như thế nào và sẽ trở thành người như thế nào?”. Khi tri thức được kết nối với nhân cách, năng lực gắn liền với trách nhiệm và thành công cá nhân song hành cùng những giá trị dành cho cộng đồng, hành trình đại học mới thực sự trở thành hành trình trưởng thành./.
Thực hiện: Phòng BĐCL&KT
