Có những nghề được biết đến bằng ánh đèn sân khấu. Có những nghề được ghi nhận bằng những tràng pháo tay. Nhưng cũng có những nghề mà khi họ hoàn thành công việc một cách trọn vẹn, hầu như không ai nhớ đến họ. Nghề khảo thí là một trong số đó.
Có một dấu chấm nhỏ trên bảng điểm mà hầu như không ai để ý.
Đó chỉ là một dấu chấm đứng giữa hai chữ số. Rất nhỏ. Nhỏ đến mức nhiều người lướt qua mà không hề nghĩ ngợi. Nhưng đôi khi, để dấu chấm ấy nằm đúng vị trí của nó, phía sau là hàng giờ đối chiếu dữ liệu, là những lần kiểm tra đi kiểm tra lại, là sự cẩn trọng gần như tuyệt đối của những người làm công tác khảo thí.
Người ta thường nhớ đến ngày công bố điểm thi.
Ít ai nhớ đến những đêm trước đó.
Khi thành phố đã ngủ yên, trong một căn phòng vẫn còn ánh sáng hắt ra từ màn hình máy tính. Trên màn hình là hàng nghìn dòng dữ liệu. Những con số nối tiếp những con số. Những mã định danh, những kết quả, những bảng tổng hợp tưởng như vô tri, nhưng mỗi dòng dữ liệu ấy đều gắn với một con người, một gia đình, một ước mơ.
Người cán bộ khảo thí lặng lẽ rà soát từng dòng.
Không ai thúc giục.
Không ai chứng kiến.
Không có tiếng vỗ tay khi công việc hoàn thành.
Nhưng họ vẫn làm, bởi họ hiểu rằng chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm thay đổi kết quả của một người học, thậm chí thay đổi một quyết định quan trọng trong cuộc đời của ai đó.
Có lẽ, đó là điều đặc biệt nhất của nghề khảo thí.
Họ làm việc với những con số, nhưng điều họ gìn giữ lại là niềm tin.
Mỗi mùa thi, báo chí thường nói nhiều về thủ khoa, về phổ điểm, về những thí sinh đạt thành tích xuất sắc. Những câu chuyện ấy luôn truyền cảm hứng và mang đến niềm vui cho xã hội. Nhưng phía sau mỗi bảng điểm được công bố đúng thời gian, phía sau mỗi kết quả chính xác, minh bạch là cả một hệ thống vận hành thầm lặng.
Đó là những quy trình được xây dựng chặt chẽ.
Đó là những lần kiểm tra chéo.
Đó là những nguyên tắc không được phép nhân nhượng.
Đó là sự nghiêm cẩn của những người hiểu rằng: công bằng trong giáo dục không thể chỉ là một khẩu hiệu, mà phải được bảo đảm bằng từng thao tác, từng quy trình và từng con số.
Nhiều người nghĩ khảo thí chỉ là tổ chức thi. Thực ra, khảo thí bắt đầu từ rất lâu trước ngày thi và cũng chưa kết thúc sau khi công bố kết quả.
Khảo thí hiện đại là cả một hệ thống khoa học về xây dựng chuẩn đánh giá, thiết kế công cụ đo lường, phân tích dữ liệu, đánh giá chuẩn đầu ra, phản hồi kết quả và cải tiến chất lượng đào tạo. Mỗi khâu đều hướng đến một mục tiêu chung: bảo đảm rằng việc đánh giá người học được thực hiện một cách khách quan, chính xác và công bằng.
Chính vì vậy, khảo thí không phải là công việc đứng ở cuối quá trình đào tạo. Khảo thí là một mắt xích của chất lượng.
Nếu chất lượng đào tạo là một cây cầu nối giữa nhà trường và xã hội, thì khảo thí chính là phép thử về độ bền của cây cầu ấy. Một cây cầu chỉ thật sự an toàn khi được kiểm định nghiêm ngặt. Một chương trình đào tạo cũng chỉ thật sự có chất lượng khi kết quả học tập của người học được đánh giá trung thực và đáng tin cậy.
Những năm gần đây, giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ.
Các trường đại học không còn chỉ quan tâm đến việc tuyển sinh hay cấp bằng. Điều xã hội mong đợi nhiều hơn là chất lượng thật của người học sau khi tốt nghiệp. Vì vậy, các khái niệm như chuẩn đầu ra, bảo đảm chất lượng, kiểm định chất lượng, cải tiến chương trình đào tạo hay chuyển đổi số ngày càng trở thành những yêu cầu tất yếu.
Trong bức tranh ấy, khảo thí không còn là một bộ phận làm công việc hành chính.
Khảo thí trở thành nơi cung cấp những minh chứng xác thực nhất về chất lượng đào tạo.
Mỗi kết quả đánh giá không chỉ phản ánh năng lực của một sinh viên, mà còn phản ánh hiệu quả của một học phần, một chương trình đào tạo và rộng hơn là chất lượng của cả một cơ sở giáo dục đại học.
Bởi vậy, khi người làm khảo thí cẩn trọng với từng con số, điều họ đang bảo vệ không chỉ là kết quả của một kỳ thi.
Họ đang góp phần bảo vệ uy tín của một nhà trường.
Họ đang bảo vệ niềm tin của xã hội đối với giáo dục.
Và đó là một trách nhiệm lớn lao, dù rất ít khi họ được nhắc đến./.
Nguồn: Phòng BĐCL&KT
